Jak dobrać odpowiednią ortezę do rodzaju kontuzji?
Kontuzje w obrębie układu ruchu, zarówno te powstające w trakcie różnego rodzaju aktywności fizycznych, jak i wynikające z przebytej choroby czy zabiegu chirurgicznego, stanowią dla wielu pacjentów spore wyzwanie fizyczne. Ogromnym wsparciem i jednocześnie zabezpieczeniem przed bólem czy pogłębianiem się urazu, staje się orteza, czyli stabilizator. Wybór odpowiedniego modelu czy nawet rozmiaru bywa niekiedy kłopotliwy – podpowiadamy zatem, jak dobrać odpowiednią ortezę do rodzaju kontuzji, by faktycznie pomagała, zamiast szkodzić.
Czym jest orteza i do czego służy?
Orteza to specjalistyczny sprzęt ortopedyczny, stosowany w celu stabilizacji, unieruchomienia lub odciążenia określonego stawu lub fragmentu ciała. Może być wykorzystywana zarówno w leczeniu urazów, jak i w profilaktyce przeciążeń czy nawrotów kontuzji. Tego rodzaju wyposażenie medyczne jest także stosowne u pacjentów będących po zabiegach różnego rodzaju, które w trakcie rehabilitacji wymagają wsparcia i odciążenia naruszonych struktur narządu ruchu.
W niektórych przypadkach ortezy mogą być użytkowane w formie alternatywy dla tradycyjnego opatrunku gipsowego lub też zakładane po jego zdjęciu. Są bowiem znacznie lżejsze, wygodniejsze w użytkowaniu oraz umożliwiają utrzymanie higieny skóry, ponieważ można je zdejmować, na przykład do kąpieli czy innych zabiegów.
Orteza, poprawnie dobrana, zakładana i użytkowana, zapewnia:
- stabilizację uszkodzonego stawu,
- ograniczenie niepożądanych, niekiedy mimowolnych ruchów ciała, które mogą wywoływać ból lub utrudniać rekonwalescencję,
- ograniczenie dolegliwości bólowych,
- odciążenie struktur mięśniowych, stawowych czy kostnych,
- wspomaganie rehabilitacji i powrotu do aktywności.
Ortezy – rodzaje
W sklepach medycznych znaleźć można różnego rodzaju ortezy, najczęściej określane jako sprzęt ortopedyczny. Można klasyfikować je na podstawie różnych czynników, przy czym najczęściej rozróżnia się je według:
- przeznaczenia – to jest obszaru, na którym mogą być założone poszczególne modele – stąd mówić można, na przykład, o ortezach kończyn dolnych, ortezach kończyn górnych, ortezach i gorsetach tułowia,
- stopnia usztywnienia – możliwe jest dobranie stabilizatora miękkiego (w formie elastycznej opaski), półsztywnego (wyposażonego w dodatkowe, sztywniejsze elementy, jak szyny czy specjalne wkładki) czy sztywnego, o najwyższym poziomie stabilizacji.
Zastosowanie ortez różnego typu przy danej kontuzji
Wybór ortezy jest uzależniony, w największym stopniu, od miejsca, które ma stabilizować. W praktyce oznacza to, że takie wyroby medyczne muszą być dopasowane do konkretnego obszaru, na przykład:
- kamizelka ortopedyczna obojczykowo-barkowa Dessault pozwala na ustabilizowanie oraz unieruchomienie uszkodzonego obojczyk i barku,
- orteza kciuka zapewnia prawidłowe ułożenie stawu siodełkowego i/lub śródręczno-paliczkowego,
- orteza nadgarstka z ujęciem kciuka jest złożonym stabilizatorem, który jednocześnie unieruchamia sam nadgarstek, jak i stawy śródręczno-paliczkowy i nadgarstkowo-śródręczny kciuka,
- orteza stopowo-goleniowaw postaci buta marszowego przeznaczona jest do stabilizowania stawu skokowego czy też naderwania ścięgna Achillesa (po urazie/zabiegu medycznym/zdjęciu opatrunku gipsowego),
- orteza stawu kolanowego użytkowana jest do ustabilizowania kolana wraz z rzepką,
- kołnierz ortopedyczny (twardy), który jest zalecany pacjentom uskarżającym się na dolegliwości bólowe w obrębie szyjnego odcinka kręgosłupa czy też po przebytych urazach oraz zabiegach w tym rejonie ciała,
- gorset lędźwiowo-krzyżowo-piersiowy, który zaprojektowany został w celu odciążenia i złagodzenia dolegliwości bólowych na tym odcinku kręgosłupa.
Oczywiście, takie przykłady można mnożyć – zasada jest jednak jasna – konkretny model czy też rodzaj ortezy ortopedycznej jest zawsze wyraźnie przeznaczony do używania w określony sposób.
W jaki sposób dobrać odpowiednią ortezę?
Odobór ortezy dopasowanej do kontuzji zadbać powinien, przede wszystkim, specjalista, to jest lekarz lub fizjoterapeuta. Takie dopasowanie powinno opierać się zarówno na rodzaju urazu oraz jego umiejscowieniu, jak i pomiarach obwodów, na przykład kończyny. W ten sposób można dobrać zarówno stopień usztywnienia stabilizatora, jak i jego rozmiar.
Po konsultacji ze specjalistą pacjent powinien otrzymać szczegółowe informacje odnoszące się do rodzaju ortezy, jaką powinien zakupić w sklepie medycznym (tylko w takim miejscu możliwe jest otrzymanie atestowanego, profesjonalnego sprzętu ortopedycznego – kupowanie stabilizatorów w marketach czy innych, niesprawdzonych miejscach, grozi pogorszeniem stanu zdrowia!).
W przypadku znacznych kontuzji czy też stanu po zabiegu chirurgicznym, lekarz zalecić może półsztywną lub sztywną ortezę, która w solidny sposób pozwoli ustabilizować wcześniej uszkodzony staw. Jeżeli pojawiają sią natomiast bóle zwyrodnieniowe lub podobne, może okazać się, że dobrym rozwiązaniem będzie miękka, elastyczna opaska stanowiąca jedynie delikatne podtrzymanie.
W sklepie medycznym należy dokładnie określić, jaką ortezę zalecił lekarz lub fizjoterapeuta. Personel przedstawi wówczas modele odpowiadające danym potrzebom. W takim miejscu możliwe jest również dopasowanie idealnego rozmiaru oraz przymierzenie stabilizatora, by sprawdzić, jak układa się na ciele oraz dokładne poinstruowanie pacjenta, w jaki sposób powinien poprawnie go zakładać.
Podsumowanie
Prawidłowy wybór ortezy pod kątem kontuzji lub innych uszkodzeń w obrębie narządu ruchu to istotny krok w rekonwalescencji pacjenta. O tym, jakiego rodzaju stabilizator należy zakładać, zawsze powinien decydować specjalista. W sklepie medycznym można ponadto liczyć na pomoc personelu w doborze odpowiedniego rozmiaru tak, aby noszenie ortezy czy opaski elastycznej było faktycznie skuteczne i wygodne dla użytkownika.
Warto również pamiętać o prawidłowej konserwacji takich wyrobów ortopedycznych. Delikatne oczyszczanie ich powierzchni pozwala zachować je w higienicznej czystości, a do tego ułatwia sprawdzanie ewentualnych uszkodzeń mogących pojawiać się po dłuższym czasie użytkowania.